o serwisie | redakcja | reklama | kontakt
szukaj w serwisie
Spis treści

Indeks działów

6 marca 2006
Ernest Frankowski
 

Praktyczne zastosowanie bezpiecznego podpisu elektronicznego

Zacznijmy od wskazania firm (kwalifikowanych centrów certyfikacyjnych), które oferują zestawy do składania bezpiecznych podpisów elektronicznych, kwalifikowane certyfikaty oraz usługi z nimi związane. Na chwilę obecną funkcjonują tylko cztery podmioty, które spełniają wymagania określone dla dostawców bezpiecznych podpisów i kwalifikowanych certyfikatów. Są nimi:

  • w ramach Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych – PCCE Sigillum,
  • w ramach Unizeto – Certum,
  • w ramach TP Internet – Signet,
  • w ramach Krajowej Izby Rozliczeniowej – Szafir.

1. Postępowanie administracyjne

Przegląd możliwości zastosowania bezpiecznego e-podpisu należy zacząć od postępowania administracyjnego. Możliwość taka w szczególności wynika z ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Na mocy tej ustawy została wprowadzony zmiana w Kodeksie Postępowania Administracyjnego wskazująca, iż podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym, weryfikowanym za pomocą kwalifikowanego certyfikatu, przy zachowaniu zasad przewidzianych w przepisach o podpisie elektronicznym.

Ten przepis już wszedł w życie, więc teoretycznie nic nie stoi na przeszkodzie, aby wysyłać do urzędów podania i wnioski w formie elektronicznej, podpisane bezpiecznym podpisem elektronicznym. Oczywiście nic oprócz faktów. Urzędy, co do zasady, są na dość wczesnym etapie wdrożeń systemów umożliwiających odbieranie i weryfikację elektronicznych podań i wniosków.

Naszym zdaniem komunikacja z urzędami to chyba najciekawsze zastosowanie e-podpisu. Pociągająca jest zwłaszcza wizja braku konieczności znoszenia humorów urzędników oraz oczywista oszczędność czasu.

2. Faktury elektroniczne

Pewną nowością, jeśli chodzi o zastosowanie podpisu elektronicznego, jest wejście w życie rozporządzenia o elektronicznych fakturach. Rozporządzenie obowiązuje już od ponad pół roku. Mimo to, fakturowanie elektroniczne nie jest jeszcze zbyt powszechne. Już wkrótce jednak sytuacja w tym zakresie może się zmienić. Jeśli tylko urzędy publiczne od 16 sierpnia br. uruchomią kanały elektronicznego kontaktu z obywatelami, można się spodziewać zwiększenia sprzedaży zestawów do składania bezpiecznych e-podpisów. To z kolei może skłonić przedsiębiorców do zaoferowania swoim klientom posiadającym dostęp do Internetu wystawiania i wysyłania faktur elektronicznych. Fakturami elektronicznymi powinny być w szczególności zainteresowane firmy mające wielu klientów indywidualnych. Koszty administracyjne w postaci konieczności przechowywania olbrzymich ilości faktur papierowych przez de facto sześć lat (wymóg prawny) są znaczące.

Przy okazji elektronicznych faktur toczyła się ciekawa dyskusja, czy faktury, które w wersji papierowej nie muszą zawierać podpisów wystawcy i odbiorcy, powinny być podpisywane w swojej wersji elektronicznej. W końcu prawodawcy podjęli decyzję, iż bezpieczny e-podpis w przypadku e-faktur będzie wymagany. Jego rolą nie jest jednak w tym przypadku wywoływanie określonych skutków prawnych w postaci złożenia ważnego oświadczenia woli. W kontekście e-faktur powinien on być raczej postrzegany jako sposób na zapewnienie identyfikacji nadawcy e-faktury, jej bezpieczeństwa, integralności i wiarygodności.

Pytanie tylko, dlaczego zdecydowano się na obowiązek opatrywania e-faktur bezpiecznym podpisem elektronicznym. Podpis zwykły w tej sytuacji byłby w szczególności wystarczający, tym bardziej, że takie rozwiązanie przyjęto w niektórych państwach UE i zdaje ono egzamin.

Pełna nazwa rozporządzenia o elektronicznych fakturach brzmi następująco: rozporządzenie w sprawie wystawiania oraz przesyłania faktur w formie elektronicznej, a także przechowywania oraz udostępniania organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej tych faktur.

Z tytułu rozporządzenia wynika, iż ważnym aspektem elektronicznego fakturowania jest zapewnienie bezpiecznego przechowywania (tutaj przyda się wspominany już znacznik czasu) oraz łatwego udostępnienia organom kontrolnym tychże faktur.

Dodatkowo jako ciekawostkę można wskazać, iż aby wystawiać faktury elektroniczne, konieczne jest uzyskanie no to zgody ich potencjalnego odbiorcy. Zgoda ta może być wyrażona w formie pisemnej, ale także elektronicznej, przy czym w tym ostatnim przypadku musi to być zgoda wyrażona przy pomocy bezpiecznego podpisu elektronicznego. Ponadto, również faktury korygujące i duplikaty do faktur elektronicznych powinny być wystawiane w formie elektronicznej z użyciem bezpiecznego podpisu weryfikowanego kwalifikowanym certyfikatem (tutaj jednak rozporządzenie przewiduje wyjątek, faktury korygujące i duplikaty do faktur elektronicznych mogą być w określonych przypadkach wystawiane również w formie papierowej).

Praktycznym problemem związanym z elektronicznym fakturowaniem jest kwestia podpisywania jednorazowego czasem bardzo wielu faktur. Firma myśląca na poważnie o e-fakturowaniu oprócz uzyskania zgody swoich klientów musi się więc liczyć z inwestycjami w swój własny system finansowo-księgowy (konieczne może być dostosowanie go do e-fakturowania) oraz z zakupem oprogramowania do masowego podpisywania e-faktur.

3. Aukcje elektroniczne

Kolejnym zastosowaniem dla e-podpisu powinny się zainteresować firmy oferujące swoje towary i usługi podmiotom publicznym (spółkom państwowym, zakładom budżetowym, gospodarstwom pomocniczym, różnego rodzaju agencjom, urzędom centralnej i samorządowej administracji). Wymienione instytucje mają duże ilości pieniędzy do wydania. Niemniej jednak, jako instytucje publiczne, pieniądze muszą wydawać ostrożnie i w sposób transparentny. Aby taki sposób wydawania publicznych pieniędzy zagwarantować, uchwalono ustawę o zamówieniach publicznych. Ustawa ta zawiera ciekawe rozwiązanie w zakresie formy wydatkowania środków publicznych. Mianowicie, podmioty publiczne mają możliwość nabywania towarów i usług za pomocą aukcji elektronicznych.

Aukcja elektroniczna ma szereg zalet, a najważniejszymi są niskie koszty takiej operacji oraz jej odporność na nadużycia.

Aukcja elektroniczna jest jedną z form postępowania przetargowego. Zgodnie z prawem zamówień publicznych, aukcja elektroniczna to tryb udzielania zamówienia za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej, umożliwiającego wprowadzenie niezbędnych danych w trybie bezpośredniego połączenia z tą stroną, wykonawcy składają kolejne, korzystniejsze oferty, podlegające automatycznej klasyfikacji (art. 74 ust. 1).

Aukcje elektroniczne mogą przeprowadzić we własnym zakres zainteresowani. Popularniejsze jest jednak korzystanie z profesjonalnych platform przetargowych, takich jak Polska Platforma Przetargowa, e-Przetarg oraz Marketplanet.

Przedmiotem aukcji elektronicznej mogą być tylko dobra o ustalonych standardach jakościowych o wartości nie wyższej niż 60 tys. Euro. Oznacza to, iż najczęściej kupowane w ramach takich aukcji będą dobra oznaczone co do gatunku, to jest akcesoria biurowe, meble, komputery oraz ewentualnie samochody. Nie będą to raczej usługi i dobra niematerialne (licencje itd.).

W ramach aukcji elektronicznych momentem, kiedy nieodzowny staje się bezpieczny podpis elektroniczny jest moment złożenia oferty. Oznacza to, iż jeden licytujący może w ciągu czasu trwania aukcji składać taki podpis kilkakrotnie (przy składaniu kolejnych ofert). Podpis elektroniczny może przydać się także w ramach procedury przystąpienia do aukcji elektronicznej. Oczywiście należy pamiętać, iż pewnym problemem jest tu brak możliwości przydzielania e-podpisu osobie prawnej, a jedynie osobie fizycznej. Na szczęście projektowane zmiany w ustawie o podpisie elektronicznym przewidują możliwość dopuszczenia wydawania takich e-podpisów osobom prawnym.

Ustawa o zamówieniach publicznych w art. 78 ust. 1 wprost stwierdza, iż ofertę w ramach aukcji elektronicznej składa się, pod rygorem nieważności, w postaci elektronicznej, opatrzoną bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Przepis ten jest ustawowym potwierdzeniem, iż w procedurze aukcyjnej bezpieczny e-podpis jest konieczny.

4. Informacja finansowa

Innym możliwym zastosowaniem bezpiecznych podpisów elektronicznych jest składanie elektronicznych deklaracji do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej. Zasadniczo instytucje finansowe mają obowiązek przekazywania do generalnego Inspektora Informacji Finansowej danych na temat transakcji o wartości powyżej 15 tys. Euro. Dane przekazywane do Inspektora o takich transakcjach w formie elektronicznej powinny być przesyłane w formie opatrzonej bezpiecznym podpisem elektronicznym.

5. Elektroniczne podatki

Pieśnią miejmy nadzieję niedalekiej przyszłości jest możliwość składania e-deklaracji podatkowych z wykorzystaniem bezpiecznego podpisu elektronicznego. Już w roku 2004 było głośno o pilotażowym wdrożeniu systemu do składania e-deklaracji w Krakowie, ale wdrożenie to nie zaowocowało powstaniem ogólnopolskiego systemu do elektronicznych rozliczeń podatkowych. Na możliwość składania e-deklaracji podatkowych trzeba będzie zapewne poczekać do 2007 r.

Z drugiej strony, Ministerstwo Finansów ogłosiło stosunkowo niedawno i z dużą pompą start programu e-Podatki, dzięki któremu będzie możliwe elektronicznego składanie deklaracji CIT, PIT, VAT, NIP oraz PCC. Tutaj pewnym „showstoperem” jest konieczność zdefiniowania standardu formularza elektronicznego. Prace nad tym zagadnieniem trwają już od dłuższego czasu. W tym kontekście należy też dodać, iż już obecnie Ordynacja podatkowa zawiera przepisy umożliwiające składanie elektronicznych deklaracji i zeznań podatkowych przy wykorzystaniu bezpiecznego e-podpisu. Niestety, także tutaj przeszkodą jest nieprzygotowanie administracji skarbowej oraz brak odpowiednich przepisów wykonawczych.

6. Ubezpieczenia społeczne

Kolejnym obszarem zastosowania bezpiecznego e-podpisu jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ustawa o ubezpieczeniach społecznych wprowadziła obowiązek stosowania bezpiecznego e-podpisu w celu wysyłania elektronicznych zgłoszeń przez płatników do ZUS. Do tej pory zadanie to było realizowane poprzez program Płatnik, który wykorzystuje technologię zwykłego podpisu elektronicznego. Ponieważ nie jest to jednak podpis elektroniczny w wersji najbardziej zaawansowanej (czyli tzw. bezpieczny podpis elektroniczny) ustawodawca zdecydował się na zmianę obecnego stanu rzeczy. W efekcie, obowiązek stosowania bezpiecznych e-podpisów w celu wysyłania elektronicznych zgłoszeń do ZUS będzie obowiązywał już od połowy 2007 r.


Następna strona »


Zobacz komentarze do artykułu / 0
Wersja do druku

Przeczytaj również...

Zaloguj się, by dodać komentarz. Nie masz konta? Zarejestruj się.

Login
Hasło
Zarejestruj się
Zapomniałem hasła
  Ostatnio komentowane
  Ostatnio na forum
więcej »
strona główna | o serwisie | redakcja | reklama | kontakt